Speelstraten en speelweefsel: spelen buiten de speeltuin

De meeste kinderen spelen niet in een speeltuin. Ze spelen op het voetpad, op een grasveld, op de parking achter de flat en in de straat zelf. Twee begrippen die je in Belgische gemeenten voortdurend tegenkomt, gaan precies daarover.

De speelstraat

Een speelstraat is een gewone straat die tijdens afgesproken uren wordt afgesloten voor doorgaand verkeer, zodat kinderen er kunnen spelen. Aan beide uiteinden komen hekken, bewoners mogen er stapvoets in en uit, en spelen op de rijbaan is er uitdrukkelijk toegelaten.

Het is geen spontane actie: je vraagt het aan bij de gemeente, meestal een aantal weken vooraf, en er is doorgaans een minimum aan steun van de bewoners nodig plus enkele meerderjarige verantwoordelijken die de hekken zetten en weghalen. De precieze voorwaarden — hoeveel handtekeningen, hoeveel dagen, welke periodes — verschillen per gemeente, dus de site van je eigen gemeente is hier de enige betrouwbare bron.

Wat een speelstraat vooral doet, is de drempel wegnemen. Kinderen die anders naar een plein moeten worden gebracht, staan nu voor de deur.

Speelweefsel

Speelweefsel is het idee dat de speelplekken zelf minder bepalend zijn dan de verbindingen ertussen. Een prachtige speeltuin aan de overkant van een drukke steenweg wordt weinig gebruikt; een middelmatig pleintje dat een kind zelf veilig kan bereiken, wordt elke dag gebruikt.

Het gaat dus over routes, oversteekplaatsen, doorsteekjes tussen wijken, bermen en restruimte — over de vraag of een kind van acht op eigen kracht van de voordeur tot de plek geraakt. Vlaamse gemeenten gebruiken het begrip bij het opmaken van hun ruimtelijke plannen, en het verklaart waarom een gemeente soms liever een oversteek aanpakt dan een nieuwe klimtoren zet.

Voor ouders is het bruikbaar als criterium: kijk niet alleen naar wat er staat, maar naar de weg ernaartoe. Dat is ook de kern van alleen naar de speeltuin.

Wat dit betekent voor deze kaart

Deze site brengt speeltuinen en parken in kaart, en die vormen samen maar een deel van waar kinderen echt spelen. Speelstraten staan er niet op — ze bestaan een namiddag en dan weer niet. Bermen, pleintjes zonder toestellen en de parking achter het blok evenmin.

Dat is een bewuste grens: een kaart van alles waar je kan spelen, zou een kaart van België zijn. Wat we wel doen, is de vaste plekken zo compleet mogelijk houden, per gemeente — Gent, Antwerpen, Mechelen en de rest staan allemaal op de gemeentelijst.

Zelf iets in gang zetten

• Speelstraat aanvragen: kijk op de site van je gemeente onder jeugddienst of mobiliteit, en begin op tijd. De aanvraagtermijn is vaak een maand of meer.
• Een ontbrekende oversteek melden: dat is dezelfde weg als een kapot toestel, via het meldpunt openbaar domein. Zie een kapot toestel melden.
• Een ontbrekende speeltuin melden: dat kan hier, onderaan elke gemeentepagina.

Bekijk wat er in jouw buurt ligt via in de buurt.